मराठी म्हणी व अर्थ – 150 हुन अधिक PDF – Marathi Mhani

0
745
Advertisement

‘म्हणी’ म्हणजे लोकांनी वारंवार उच्चारलेले वाक्य. मराठी १५० हुन अधिक मराठी म्हणी डाउनलोड करा PDF मध्ये

म्हणीमध्ये जीवनातील विशिष्ट अनुभव, माहिती, सत्य व उपदेश साठवलेला असतो. म्हणीच्या विचारांत मार्मिकता असते. जे वाक्य किवा वचन वारंवार म्हणण्यात येते ती ‘म्हण’होय. म्हणी समाजाचा आरसाच आहेत. मानवाच्या चांगल्या वाईट प्रवृत्ती, आचार -विचार, नानाविध चालीरीती ,निरनिराळी नातीगोती इ.चे प्रतिबिंब त्यांत पडलेले असते

  • 1. अगं अगं म्हशी मला कोठे नेशी
    • स्वत:ची चूक मान्य करण्याऐवजी त्यासाठी इतरांवर दोष ठेवणे.
  • 2. पी हळद हो गोरी 
    • उतावळेपणा दाखविणे
  • 3. आपला हात जगन्नाथ
    • आपली प्रगती आपल्या कर्तृत्वावर अवलंबून असते.
  • 4. मेल्याशिवाय स्वर्ग दिसत नाही
    • प्रत्यक्ष अनुभव घेतल्याशिवाय कळत नाही
  • 5. अति तेथे माती
    • कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक वाईटच असतो.
  • 6. बाप दाखव नाहीतर श्राद्ध कर
    • दोनपैकी एक पर्याय निवडणे
  • 7. आयत्या बिळात नागोबा
    • दुसर्‍याने स्वत:साठी केलेल्या गोष्टीचा आयता फायदा उठविणे.
  • 8. चार दिवस सासूचे चार दिवस सुनेचे
    • प्रत्येकाची वेळ कधीतरी येतेच
  • 9. उंटावरचा शहाणा
    • मूर्ख सल्ला देणारा
  • 10. आईजीच्या जीवावर बाईजी उदार
    • दुसर्‍याचा पैसा खर्च करून औदार्य दाखविणे.
  • 11. नाचता येईना अंगण वाकडे 
    • स्वत:स चांगले काम येत नसणारा दुसऱ्याचे दोष काढतो
  • 12. आपल्याच पोळीवर तूप ओढणे
    • फक्त स्वत:चाच तेवढा फायदा साधून घेणे.
  • 13. छत्तीसाचा आकडा
    • विरुद्ध मत असणे
  • 14. आंधळे दळते कुत्रं पीठ खाते
    • एकानं काम करावं आणि दुसर्‍यांनं त्याचा फायदा घ्यावा.
  • 15. तेरड्याचा रंग तीन दिवस
    • एखादे कार्य थोडे दिवस जोरात चालून एकदम बंद पडणे
  • 16. आधी पोटोबा मग विठ्ठोबा
    • आदी पोटाची सोय पाहावी नंतर देवधर्म करावा.
  • 17. अडला हरी गाढवाचे पाय धरी
    • एखाद्या हुशार माणसाला देखील अडचणीच्या वेळी मूर्ख माणसाची विनवणी करावी लागते.
  • 18. आंधळा मागतो एक डोळा, देव देतो दोन डोळे
    • अपेक्षेपेक्षा जास्त फायदा होणे.
  • 19. अति शहाणा त्याचा बैल रिकामा
    • जो माणूस फार शहाणपणा करायला जातो. त्याचे मुळीच काम होत नाही.
  • 20. आधी शिदोरी मग जेजूरी
    • आधी भोजन मग देवपूजा
  • 21. दुष्काळात तेरावा महिना
    • संकटात अधिक भर
  • 22. असतील शिते तर जमतील भुते
    • एखाद्या माणसाकडून फायदा होणार असला की त्याच्या भोवती माणसे गोळा होतात.
  • 23. नव्याचे नऊ दिवस 
    • नवेपणा असतानाचे कौतुक नंतर टिकत नही
  • 24. आचार भ्रष्टी सदा कष्टी
    • ज्याचे आचार विचार चांगले नसतात. तो नेहमी दु:खी असतो.
  • 25. वासरात लंगडी गाय शहाणी 
    • अडाणी लोकात अल्प ज्ञान असणारा शहाणा ठरतो
  • 26. आपला तो बाब्या दुसर्‍याचं ते कारटं
    • स्वत:चे चांगले आणि दुसर्‍यांचे वाईट अशी प्रवृत्ती असणे.
  • 27. आपण हसे लोकाला, शेंबूड आपल्या नाकाला
    • ज्या दोषाबद्दल आपण दुसर्‍याला हसतो. तोच दोष आपल्या अंगी असणे.
  • 28. रात्र थोडी सोंगे फार
    • काम भरपूर, वेळ कमी
  • 29. आधी बुद्धी जाते नंतर लक्ष्मी जाते
    • अगोदर आचरण बिघडते नंतर दशा बदलते.
  • 30 . नाकाचा बाल 
    • अत्यंत प्रिय व्यक्ती
  • 31. अचाट खाणे मसणात जाणे
    • खाण्यापिण्यात अतिरके झाल्यास परिणाम वाईट होतो.
  • 32. आई जेवू घालीना बाप भीक मागू देईना
    • दोन्ही बाजूंनी अडचण
  •  33. आलीया भोगाशी असावे सादर
    • कुरकुर न करता निर्माण झालेली परिस्थिती स्वीकारणे.
  • 34. आवळा देऊन कोहळा काढणे
    • क्षुल्लक गोष्टीचा मोबदल्यात मोठा लाभ करून घेणे.
  •  35. अंथरूण पाहून पाय पसरावे
    • आपल्या ऐपतीप्रमाणे खर्च ठेवावा.
  • 36. कामापुरता मामा
    • काम साधण्यापुरते गोड बोलणे
  • 37. आपलेच दात आपलेच ओठ
    • आपल्याच माणसाने चूक केल्यावर अडचणीचे स्थिती निर्माण होणे.
  • 38. आधीच उल्हास त्यात फाल्गुन मास
    • मुळातच आळशी माणसाच्या आळशी वृत्तीला पोषक अवस्था निर्माण होणे.
  •  39. आईचा काळ बायकोचा मवाळ
    • आईकडे दुर्लक्ष करून बायकोची काळजी घेणारा
  • 40. आठ हात लाकूड अन नऊ हात ढिपली
    • अत्यंत मूर्खपणाची अतिशयोक्ती.
  • 41. अळी मिळी गुप चिळी
    • रहस्य उघडकीला येऊ नये म्हणून सर्वांनी मूग गिळून बसणे.
  • 42. अहो रूपम अहो ध्वनी
    • एकमेकांच्या मर्यादा न दाखवता उलटपक्षी खोटी स्तुती करणे.
  • 43. इच्छा तेथे मार्
    • ग एखादी गोष्ट करण्याची इच्छा असेल तर काहीतरी मार्ग निघतोच.
  • 44. इकडे आड तिकडे विहीर
    • दोन्ही बाजूंनी अडचणीची परिस्थिती असणे.
  • 45. उठता लाथ बसता बुकी
    • प्रत्येक कृत्याबद्दल अद्दल घडविण्यासाठी पुन्हा पुन्हा शिक्षा करणे.
  • 46. उडत्या पाखरची पिसे मोजणे
    • अगदी सहजपणे अवघड गोष्टीची परीक्षा करणे.
  • 47. उधारीचे पोते सव्वाहात रिते
    • उधारी घेतलेल्या गोष्टीत तोटा ठरलेलाच असतो.
  • 48. उंदराला मांजर साक्ष
    • वाईट कृत्य करतांना एकमेकांना साक्ष देणे.
  • 49. उचलली जीभ लावली टाळ्याला
    • विचार न करता बोलणे.
  • 50. उतावळा नवरा गुडघ्याला बाशिंग
    • प्रसंगी हास्यास्पद ठरेल आशा प्रकराच्या उतावळेपणा दाखविणे.
  • 51. उथळ पाण्याला खळखळाट फार
    • थोडासा गुण अंगी असणारा माणूस जास्त बढाई मरतो.
  • 52. उस गोड लागला म्हणून मुळासकट खाऊ नये
    • कोणत्याही चांगल्या गोष्टीचा किंवा एखाद्याच्या चांगुलपणाचा प्रमाणाबाहेर फायदा घेऊ नये.
  • 53. एक ना घड भारभर चिंध्या
    • एकाच वेळी अनेक कामे करायला घेतल्यावर सर्वच कामे अर्थवट होण्याची अवस्था.
  • 54. एका माळेचे मणी
    • सगळीच माणसे सारख्या स्वभावाची.
  • 55. एका हाताने टाळी वाजत नाही
    • दोघांच्या भांडणात पूर्णपणे एकट्यालाच दोष देता येत नाही किंवा एखाद्या कृत्यात दोघेही दोषी असणे.
  • 56.ऐकावे जनाचे करावे मनाचे
    • लोकांचे ऐकून घ्यावे व मग आपल्याला जे योग्य वाटेल ते करावे.
  • 57. उंटावरून शेळ्या हाकणे 
    • आळस, हलगर्जीपणा करणे
  • 58. एका म्यानात दोन तलवारी राहू शकत नाहीत
    • दोन तेजस्वी माणसे एकत्र गुण्यागोविदाने नांदू शकत नाहीत दोन सवती एका घरात सुखासमाधानाने राहू शकत नाहीत.
  • 59. कावळ्याच्या शापाने गाय मरत नाही 
    • क्षुद्र माणसांच्या निंदेने थोरांचे नुकसान होत नाही
  • 60. घोडामैदानजवळ असणे
    • परीक्षा लवकरच होणे
  • 61. ओळखीचा चोर जीवे न सोडी
    • ओळखीचा शत्रू हा अनोळखी शत्रूपेक्षा धोकादायक असतो.
  • 62. कर नाही त्याला डर कशाला
    • ज्याने काही गुन्हा किंवा वाईट गोष्ट केली नाही त्याने शिक्षा होण्याचे भय कशाला बाळगावयाचे
  • 63. कामापुरता मामा
    • ताकापुरती आजी आपले काम करून घेईपर्यंत एखाद्याशी गोड बोलणे.
  • 64. काळ आला होता. पण वेळ आली नव्हती
    • नाश होण्याची वेळ आली असताना थोडक्यात बचावणे.
  • 65. कानामगून आली आणि तिखट झाली
    • मागून येऊन वरचढ होणे.
  • 66. नाव मोठे लक्षण खोटे 
    • कीर्ती मोठी पण कृती छोटी
  • 67. करावे तसे भरावे
    • जसे कृत्य असेल त्याप्रमाणे चांगलेवाईट फळ भोगावे लागते.
  • 68. हपापाचा माल गपापा 
    • लोकांचा तळतळाट करून मिळवलेले धन झपाट्याने नष्ट होते
  • 69. कधी गाडीवर नाव तर कधी नावेवर गाडी
    • कधी गरीबी तर कधी श्रीमंती येणे.
  • 70. कुर्‍हाडीचा दांडा गोतास काळ
    • आपलाच माणूस आपल्या नाशाला कारणीभूत होतो.
  • 71. काठी मारल्याने पानी दुभंगत नाही 
    • रक्ताचे नाते तोडून म्हणता तुटत नाही.
  • 72. कडू कारले तुपात तळले
    • साखरेत घोळले तरीही कडू ते कडूच किती ही प्रयत्न केला तरीही माणसाचा मूळ स्वभाव (दूर्वर्तणी) बदलत नाही.
  • 73. कुडी तशी पुडी
    • देहाप्रमाणे आहार असतो.
  • 74. कधी तुपाशी तर कधी उपाशी
    • संसारिक स्थिती नेहमी सारखीच राहत नाही त्यात कधी संपन्नता येते तर कधी विपन्नावस्था येते.
  • 75. कावळा बसायला अन फांदी तुटायला
    • परस्परांशी कारण-संबंध नसताना योगायोगाने दोन गोष्टी एकाचवेळी घडणे.
  • 76. कुत्र्याचे शेपूट नळीत घातले तरी वाकडे ते वाकडेच
    • कितीही प्रयत्न केले तरी काहीचा मूळस्वभाव बदलत नाही.
  • 77. कुंपणाने शेत खाल्ले तर दाद न्यावी
    • कुणीकडे रखवालादारानेच विश्वासघात करून चोरी करणे.
  • 78. कोल्हा काकडीला राजी क्ष्रुद्र
    • माणसे क्षुद्र गोष्टीनीही खुश होतात.
  • 79. कोरड्याबरोबर ओले ही जळते
    • निरपराध्याची अपराध्यासोबत गणना करणे
  • 80. कोंबडे झाकले म्हणून तांबडे फुटायचे राहत नाही
    • निश्चित घडणारी घटना कोणाच्याही प्रयत्नाने टाळता येत नाही.
  • 81. काखेत कळसा नि गावाला वळसा
    • हरवलेली वस्तु जवळ असतानाही इतरत्र शोधत राहणे.
  • 82. कावळ्याच्या शापाने गाय मरत नाही
    • क्षुद्र माणसांनी केलेल्या दोषा रोपाने थोरांचे नुकसान होत नसते.
  • 83. खाण तशी माती
    • आई वडिलाप्रमाणे त्यांच्या मुलांचे वर्तन होणे.
  • 84. खर्‍याला मरण नाही
    • खरे कधी लपत नाही, सत्य मेव जयते!
  • 85. खाऊ जाणे ते पचवू जाणे
    • एखादे कृत्य धाडसाने करणारा त्याचे परिणाम भोगण्यासही समर्थ असतो.
  • 86. खाईन तर तुपाशी नाहीतर उपाशी
    • परिस्थितीशी जुळवून न घेता हट्टीपणाने वागणारा.
  • 87. खाऊन माजवे टाकून माजू नये
    • पैशाच्या संपतीचा गैरवापर करू नये.
  • 88. खोट्याच्या कपाळी गोटा
    • वाईट कृत्य करणार्‍याला माणसाचे शेवटी वाईटच होते.
  • 89. गरजवंताला अक्कल नसते
    • गरजेमुळे अडलेल्या व्यक्तीला इतरांच्या म्हणण्यापुढे मान डोलवावी लागते.
  • 90. गर्वाचे घर खाली
    • गर्विष्ठ माणसाची कधीतरी फजिती होतेच.
  • 91. गरज सरो नि वैध मरो
    • आपले काम झाले की उपकार कर्त्याची पर्वा न करणे.
  • 92. गर्जेल तो पडेल
    • काय केवळ गाजावाजा करणार्‍या व्यक्तीच्या हातून फारसे काही घडत नसते.
  • 93. गाढवाला गुळाची चव काय?
    • मुर्खाला चांगल्या गोष्टीची किंमत कळत नाही.
  • 94. गाढवांचा गोंधळ, लाथांचा सुकाळ
    • मूर्ख लोक एकत्र आल्यावर मूर्खपणाचेच कृत्य करणार
  • 95. गाव करी ते राव ना करी श्रीमंत
    • व्यक्ति स्वत:च्या बळावर जे करू शकत नाही ते एकीच्या बळावर सामान्य माणसे करू शकतात.
  • 96. गाड्याबरोबर नळ्याची यात्रा
    • मोठ्यांच्या आश्रयाने लहानांचाही फायदा होतच असतो.
  • 97. गाढवापुढे वाचली गीता अन कालचा गोधळ बारा होता
    • मूर्खाला केलेला उपदेश वाया जातो.
  • 98. गाजराची पुंगी वाजली तर वाजली नाही तर मोडून खाली
    • एखादी गोष्ट साध्य झाली तर उत्तमच नाही तर तिचा दूसरा उपयोग करून घेणे.
  • 99. गाढवाच्या पाठीवर गोणी
    • एखाद्या गोष्टीची अनूकुलता असून उपयोग नाही. तर तिचा फायदा घेता यायला हवा.
  • 100. गुरुची विद्या गुरूला फळली
    • एखाद्याचा डाव त्याच्यावरच उलटणे.
  • 101. गुळाचा गणपती
    • गुळाचाच नैवेद्य ज्याची वस्तु त्यालाच भेट देणे.
  • 102. गोगलगाय नि पोटात पाय
    • एखाद्याचे खरे स्वरूप न दिसणे.
  • 103. गोरागोमटा कपाळ
    • करंटा दिसायला देखणा पण नशिबाने दुर्दैवी व्यक्ती.
  • 104. घर ना दार देवळी बिर्‍हाड
    • बायको पोरे नसणारा एकटा पुरुष किंवा शिरावर कोणतीही जाबाबदारी नसलेली व्यक्ती.
  • 105. घर फिरले म्हणजे घराचे वासेही फिरतात
    • एखाद्यावर प्रतिकूल परिस्थिती आली म्हणजे सारेच त्याच्याबरोबर वाईटपणे वागू लागतात.
  • 106. घरचे झाले थोडे, व्याह्याने धाडले घोडे
    • स्वत:च्या कामाचा व्याप अतोनात असताना दुसर्‍यांने आपलेही काम लादणे.
  • 107. घर पहावे बांधून लग्न पहावे करून
    • अनुभवाने माणूस शहाणा होतो.
  • 108. घटका पाणी पिते घड्याळ टोले खाते
    • आपापल्या कर्मानुसार परिणाम भोगावे लागतात.
  • 109. घरोघरी मातीच्याच चुली
    • सर्वत्र सारखीच परिस्थिती अनुभवास येणे.
  • 110. घोडे खाई भाडे
    • धंद्यात फायद्यापेक्षा खर्च जास्त.
  • 111. चढेल तो पडेल
    • गर्विष्ठ माणसाचा गर्व उतरल्याशिवाय राहत नाही.
  • 112. चालत्या गाडीला खीळ
    • व्यवस्थीत चालणार्‍या कार्यात अडचण निर्माण होणे.
  • 113. चमत्काराशिवाय नमस्कार नाही,
    • पराक्रमावाचून पोवाडा नाही लोकांना काही विशेष कार्य करून दाखविल्याशिवाय लोक मान देत नाहीत.
  • 114. चिंती परा येई घरा
    • दुसर्‍याबदल मनात वाईट विचार आलेकी स्वत:चेच वाईट होते.
  • 115. चोर सोडून सान्याशाला फाशी
    • खर्‍या गुन्हेगाराला शासन न करता दुसर्‍याच निरपराध माणसाला शिक्षा देणे.
  • 116. चोराच्या उलटया बोंबा
    • स्वत:च गुन्हा करून दुसर्‍यावर आळ घेणे.
  • 117. चोराच्या मनात चांदणे
    • वाईट माणसांनाच वाईट माणसांच्या युक्त्या कळतात.
  • 118. चोरावर मोर
    • एखाद्या गोष्टीच्या बाबतीत दुसर्‍यावर कडी करणे.
  • 119. जळत्या घराचा पोळता वासा
    • प्रचंड नुकसानीतून जे वाचले ते आपले म्हणून समाधान मानावे.
  • 120. जलात राहुन माशांशी वैर करू नये
    • ज्यांच्या सहवासात राहावे लागते त्यांच्याशी वैर करून नये.
  • 121. जन्माला आला हेला, पाणी वाहून मेला
    • निरक्षर किंवा निर्बुद्ध माणसाचे आयुष्य शारीरिक कष्टामध्येच जाते. 
  • 122. जळत घर भाड्याने कोण घेणार
    • नुकसान करणार्‍या गोष्टीचा स्वीकार कोण करणार.
  • 123. जावे त्याच्या वंशा तेव्हा कळे दुसर्‍याच्या स्थितीत
    • आपण स्वत:जावे, तेव्हा तिचे खरे ज्ञान आपणास होते.
  • 124. ज्या गावाच्या बोरी त्याच गावच्या बाभळी
    • एकमेंकाचे वर्म माहीत असणार्‍या माणसांशी गाठ पडणे.
  • 125. ज्याचे खावे मीठ त्याचे करावे निट जो
    • आपल्या वर उपकार करतो त्या उपकार कर्त्याला स्मरण करून त्याच्या यशासाठी प्रयत्न करावेत.
  • 126. जशी देणावळ तशी धुणावळ
    • मिळणार्‍या मोबदल्याच्या प्रमाणातच काम करणे.
  • 127. ज्याचे करावे बरे तो म्हणतो माझेच खरे
    • एखाद्याचे भले करायला जावे तर तो विरोधच करतो व आपलाच हेका चालवतो.
  • 128. जी खोड बाळ ती जन्मकळा
    • लहानपणीच्या सवयी जन्मभर टिकतात.
  • 129. ज्याच्या हाती ससा तो पारधी
    • ज्याला यश मिळाले तो कर्तबगार
  • 130. जित्याची खोड मेल्याशिवाय जात नाही
    • मूळचा स्वभाव आयुष्यात कधीच बदलत नाही.
  • 131. जिच्या हाती पाळण्याची दोरी ती जगाते उद्धरी
    • मातेकडून बालकावर सुसंस्कार होतात म्हणून ते भविष्यात कर्तुत्ववान ठरते.
  • 132. झाकली मूठ सव्वा लाखाची
    • व्यंग गुप्त ठेवणेच फायद्याचे असते.
  • 133. टाकीचे घाव सोसल्याशिवाय देवपण येत नाही
    • कष्ट केल्याशिवाय मोठेपणा मिळत नाही.
  • 134. टिटवी देखील समुद्र आटविते
    • सामान्य क्षुद्र वाटणारा माणूस प्रसंगी महान कार्य करू शकतो.
  • 135. डोळ्यात केर आणि कानात फुंकर
    • रोग एक आणि उपचार दुसराच
  • 136. डोंगर पोखरून उंदीर काढणे
    • प्रचंड परिश्रम घेवूनही अल्प यश प्राप्ती होणे.
  • 137. तंटा मिटवायला गेला गव्हाची कणिक करून आला
    • भांडण मिटविण्याऐवजी भडकावणे.
  • 138. तळे राखील तो पाणी चाखील
    • आपल्याकडे सोपविलेल्या कामाचा थोडाफार लाभ मिळविण्याची प्रत्येकाची प्रवृत्ती असते.
  • 139. ढवळ्या शेजारी पवळ्या बांधला वाण नाही पण गुण लागला वाईट
    • माणसाच्या सहवासामध्ये चांगला माणूसही बिघडतो.
  •  140. ताकापुरते रामायण
    • आपले काम होईपर्यंत एखाद्याची खुशामत करणे
  •  141. तोंड दाबून बुक्यांचा मार
    • एखाद्याला विनाकारण शिक्षा करणे आणि त्याला त्याबद्दल तक्रार करण्याचा मार्गही बंद करणे.
  • 142. तेल गेले तूप गेले आणि हाती धुपाटणे राहिले
    • फायद्याच्या दोन गोष्टीमधून मूर्खपणामुळे एकही गोष्ट साध्य न होणे.
  • 143. कावीळ झालेल्याला सगळे जग पिवळे
    • पूर्वग्रहदूषित किंवा स्वत: वाईट प्रवृत्ती असलेल्या माणसांना सगळीकडे दोषच दिसत असतात.
  • 144. गाता गळा, शिंपता मळा
    • जबाबदारी पेलण्याचे सामर्थ्य व कौशल्य प्रत्यक्ष स्वतः पेलल्याशिवाय येत नाही .
  • 145. असे साहेब किती, सांमटीत हिंडे राती.
    • नावाचे साहेब कितीतरी असतात पण त्यांचा काही उपयोग नसतो.
  • 146. अर्धी टाकून सगळीकडे धावू नये.
    • संबध वस्तू मिळेल या आशेवर अर्धी मिळत असेल तर ती टाकू नये.
  • 147. अर्थी दान महापुण्य
    • गरजू माणसाला दान दिल्यामुळे पुण्य मिळते.
  • 148.अन्नाचा येतो वास, कोरीच घेते घास.
    • अन्न न खाणे पण त्यात मन असणे.
  • 149. उडाला तर कावळा, बुडाला तर बेडूक
    • एखाद्या गोष्टीची परीक्षा होण्याकरिता काही काल वाट पहावी लागते.
  • 150. देखल्या देवा दंडवत
    • वरकरणी, खोटे खोटे केलेले स्वागत

मराठी म्हणी PDF मध्ये डाउनलोड करा .


मराठी म्हणी व वाक्यप्रचार पुस्तक PDF मध्ये फ्री डाउनलोड करा 1600 हुन अधिक म्हणी : संपूर्ण मराठी म्हणी व वाक्यप्रचार

Advertisement

प्रतिक्रिया द्या

कृपया आपली टिप्पणी द्या!
कृपया येथे आपले नाव प्रविष्ट करा