महाराष्ट्र टेट अभ्यासक्रम 2026 : Maha TET Syllabus
शिक्षक बनण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या महाराष्ट्रातील उमेदवारांसाठी महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा (Maha TET) ही एक महत्त्वाची पायरी आहे. २०२६ च्या Maha TET परीक्षेची तयारी करणाऱ्या उमेदवारांसाठी, अभ्यासक्रम (Syllabus) समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. हा अभ्यासक्रम तुम्हाला परीक्षेची रचना, विषय आणि प्रत्येक विषयातील महत्त्वाचे घटक यांची सविस्तर माहिती देतो, ज्यामुळे तुमच्या तयारीला योग्य दिशा मिळते.
या लेखात, आम्ही तुम्हाला २०२६ च्या Maha TET परीक्षेचा संपूर्ण आणि सविस्तर अभ्यासक्रम मराठीमध्ये सादर करत आहोत. यात पेपर १ (इयत्ता १ ली ते ५ वी) आणि पेपर २ (इयत्ता ६ वी ते ८ वी) या दोन्ही स्तरांसाठी आवश्यक असलेल्या सर्व विषयांची माहिती, त्यांची व्याप्ती आणि काठिण्य पातळी दिली आहे. चला तर मग, तुमच्या तयारीला सुरुवात करूया!
महा टेट अभ्यासक्रम 2026: एक सविस्तर मार्गदर्शक
महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा (Maha TET Pariksha) म्हणजे काय?
महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा (Maha TET) ही महाराष्ट्र शासनाद्वारे आयोजित केली जाणारी एक प्रवेश परीक्षा आहे, जी राज्यातील शाळांमध्ये शिक्षकांच्या भरतीसाठी उमेदवारांची पात्रता निश्चित करते. ही परीक्षा प्राथमिक (इ. १ ली ते ५ वी) आणि उच्च प्राथमिक (इ. ६ वी ते ८ वी) स्तरावरील शिक्षकांसाठी घेतली जाते.
Maha TET परीक्षेचे स्वरूप
Maha TET परीक्षा दोन पेपरमध्ये विभागलेली आहे:
- पेपर १: इयत्ता १ ली ते ५ वी साठी शिक्षक होऊ इच्छिणाऱ्या उमेदवारांसाठी.
- पेपर २: इयत्ता ६ वी ते ८ वी साठी शिक्षक होऊ इच्छिणाऱ्या उमेदवारांसाठी.
ज्या उमेदवारांना इयत्ता १ ली ते ८ वी पर्यंत शिकवायचे आहे, त्यांना दोन्ही पेपर देणे बंधनकारक आहे.
टेट पेपर १ (प्राथमिक स्तर: इयत्ता १ ली ते ५ वी साठी)
हा पेपर इयत्ता पहिली ते पाचवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी अध्यापन करू इच्छिणाऱ्या शिक्षकांसाठी असतो.
१) भाषा-१ आणि २) भाषा-२
या परीक्षेसाठी खालील गटाप्रमाणे भाषा-१ व भाषा-२ विषय निवडता येतील:
| भाषा-१ | भाषा-२ |
|---|---|
| मराठी | इंग्रजी |
| इंग्रजी | मराठी |
| उर्दू | मराठी किंवा इंग्रजी |
| बंगाली / गुजराती / तेलुगू / सिंधी / कन्नड / हिंदी | मराठी किंवा इंग्रजी |
पाठ्यक्रमाची व्याप्ती: इयत्ता १ ली ते ५ वी असलेला अभ्यासक्रमातील पाठ्यक्रम राहील.
३) बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र (Child Psychology and Pedagogy)
या विषयाच्या अनुषंगाने विचारण्यात येणारे प्रश्न हे शैक्षणिक मानसशास्त्र यासंबंधी व ६ ते ११ वर्षे वयोगटाच्या विद्यार्थ्यांच्या अध्ययन-अध्यापन प्रक्रियेसंबंधी असतील. याचबरोबर विशेष गरजा असणारी बालके, त्यांची गुणवैशिष्ट्ये, शालेय आंतरक्रिया, उत्तम शिक्षकाची गुणवैशिष्ट्ये यांच्यावर आधारित प्रश्नांचाही समावेश असेल. तसेच विविध विषयांच्या अध्यापन पद्धती, मूल्यमापन पद्धती यावर आधारित प्रश्नांचा समावेश राहील.
पाठ्यक्रमाची व्याप्ती: या विषयासाठी अध्यापन शिक्षण पदविका अभ्यासक्रमावर आधारित सध्या राज्यात सुरू असलेला विहित पाठ्यक्रम लागू राहील.
४) गणित (Mathematics)
गणित विषयाशी संबंधित प्रश्न हे गणितातील मूलभूत संबोध, तार्किकता, समस्या निराकरण व गणित विषयाचे अध्यापनशास्त्रीय ज्ञान या मुद्द्यांवर आधारित असतील.
पाठ्यक्रमाची व्याप्ती: गणित विषयाची व्याप्ती इयत्ता १ ली ते इयत्ता ५ वी च्या प्रचलित अभ्यासक्रमावरील असेल.
५) परिसर अभ्यास (Environmental Studies)
परिसर अभ्यास विषयाशी संबंधित प्रश्न हे इतिहास, नागरिकशास्त्र, भूगोल, सामान्य विज्ञान, पर्यावरण या विषयातील मूलभूत संबोध व या विषयाचे अध्यापनशास्त्रीय ज्ञान या मुद्द्यांवर आधारित असतील.
पाठ्यक्रमाची व्याप्ती: परिसर अभ्यासाची व्याप्ती इयत्ता १ ली ते ५ वी च्या प्रचलित अभ्यासक्रमानुसार असेल. मात्र, पुनर्रचित प्राथमिक शिक्षण अभ्यासक्रम-२०१२ मध्ये इयत्ता १ ली व इयत्ता २ री ला स्वतंत्रपणे परिसर अभ्यास हा विषय नाही. परिसर अभ्यास हा विषय प्रथम भाषा व गणित या विषयामध्ये एकात्मिक पद्धतीने समाविष्ट केलेला आहे. इयत्ता ३ री ते इयत्ता ५ वी चा प्राथमिक शिक्षण अभ्यासक्रम २००४ मधील इतिहास, नागरिकशास्त्र, भूगोल, सामान्य विज्ञान या विषयांचा पाठ्यक्रम लागू राहील.
काठिण्य पातळी (Difficulty Level)
वरील सर्व विषयांच्या इयत्ता १ ली ते ५ वी च्या अभ्यासक्रमातील घटकावर, माध्यमिक शालांत परीक्षेच्या काठिण्य पातळीचे प्रश्न असतील.
संदर्भ (References)
- प्रचलित प्राथमिक शिक्षण अभ्यासक्रम व पाठ्यक्रम
- प्रचलित अध्यापक शिक्षण पदविका अभ्यासक्रम व पाठ्यक्रम
- संबंधित विषयांची राज्य शासनाची विहित केलेली प्रचलित इयत्ता १ ली ते १० वी ची पाठ्यपुस्तके
टेट पेपर २ (उच्च प्राथमिक स्तर: इयत्ता ६ वी ते ८ वी साठी)
हा पेपर इयत्ता सहावी ते आठवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी अध्यापन करू इच्छिणाऱ्या शिक्षकांसाठी असतो.
१) भाषा-१ आणि २) भाषा-२
या परीक्षेसाठी खालील गटाप्रमाणे भाषा-१ व भाषा-२ विषय निवडता येतील:
| भाषा-१ | भाषा-२ |
|---|---|
| मराठी | इंग्रजी |
| इंग्रजी | मराठी |
| उर्दू | मराठी किंवा इंग्रजी |
| बंगाली / गुजराती / तेलुगू / सिंधी / कन्नड / हिंदी | मराठी किंवा इंग्रजी |
पाठ्यक्रमाची व्याप्ती: इयत्ता ६ वी ते ८ वी प्रचलित प्राथमिक शिक्षण अभ्यासक्रमामधील संबंधित भाषेचा पाठ्यक्रम लागू राहील.
३) बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र (Child Psychology and Pedagogy)
या विषयाच्या अनुषंगाने विचारण्यात येणारे प्रश्न हे शैक्षणिक मानसशास्त्र यासंबंधी व ११ ते १४ वर्ष वयोगटाच्या विद्यार्थ्यांच्या अध्ययन-अध्यापन प्रक्रियेसंबंधी असतील. याचबरोबर विशेष गरजा असणारी बालके, त्यांची गुणवैशिष्ट्ये, शालेय आंतरक्रिया, उत्तम शिक्षकाची गुणवैशिष्ट्ये यांच्यावर आधारित प्रश्नांचाही समावेश राहील. तसेच विविध विषयांच्या अध्यापन पद्धती, मूल्यमापन पद्धती यावर आधारित प्रश्नांचा समावेश राहील.
पाठ्यक्रमाची व्याप्ती: या विषयासाठी प्रचलित अध्यापक शिक्षण पदविका अभ्यासक्रम व ११ ते १४ वयोगटाशी संबंधित प्रचलित बी. एड. अभ्यासक्रमातील भाग या अभ्यासक्रमावर आधारित विहित केलेला व सध्या राज्यात सुरू असलेला पाठ्यक्रम लागू राहील.
४ अ) गणित व विज्ञान विषय गट (Mathematics and Science Subject Group)
गणित व विज्ञान विषय गटासाठी एकूण ६० गुण असून त्यापैकी ३० गुण गणितासाठी व ३० गुण विज्ञानासाठी राहतील. या विषय स्तरातील प्रश्न हे विज्ञान व गणितातील मूलभूत संबोध, समस्या निराकरण क्षमता, गणित व विज्ञानाचे अध्यापन शास्त्रीय ज्ञान यासंबंधीचे असतील.
पाठ्यक्रमाची व्याप्ती: प्रचलित प्राथमिक शिक्षण अभ्यासक्रमामधील संबंधित विषयाचा इयत्ता ६ वी ते ८ वी चा पाठ्यक्रम लागू राहील.
४ ब) सामाजिक शास्त्रे विषय गट (Social Sciences Subject Group)
सामाजिक शास्त्रासाठी एकूण ६० गुणांचे प्रश्न असतील. सदर प्रश्न हे सामाजिक शास्त्रातील संकल्पना, आशय व अध्यापनशास्त्रीय ज्ञानासंबंधी असतील.
पाठ्यक्रमाची व्याप्ती: प्रचलित प्राथमिक शिक्षण अभ्यासक्रम इयत्ता ६ वी ते ८ वी च्या अभ्यासक्रमावर आधारित संबंधित विषयाचा पाठ्यक्रम लागू राहील.
काठिण्य पातळी (Difficulty Level)
वरील सर्व विषयांच्या इयत्ता ६ वी ते ८ वी च्या अभ्यासक्रमातील घटकांवर, उच्च माध्यमिक शालांत परीक्षेच्या काठिण्य पातळीचे प्रश्न असतील.
संदर्भ (References)
- प्रचलित प्राथमिक शिक्षण अभ्यासक्रम इयत्ता ६ वी ते ८ वी व पाठ्यक्रम
- प्रचलित अध्यापक शिक्षण पदविका अभ्यासक्रम व पाठ्यक्रम
- प्रचलित संबंधित विषयांची राज्य शासनाने विहित केलेली प्रचलित इयत्ता १ ली ते १२ वी ची पाठ्यपुस्तके
- प्रचलित बी.एड्. अभ्यासक्रम व पाठ्यक्रम
निष्कर्ष
या सविस्तर अभ्यासक्रमामुळे तुम्हाला २०२६ च्या Maha TET परीक्षेची तयारी करण्यासाठी योग्य मार्गदर्शन मिळेल. प्रत्येक विषयाचा बारकाईने अभ्यास करा, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका सोडवा आणि नियमित सराव करा. तुमच्या मेहनतीला नक्कीच यश मिळेल.
तुम्ही आता महा टेट अभ्यासक्रम २०२६ सविस्तरपणे वाचला आहे. तुमच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी खूप खूप शुभेच्छा!
