Vitamins and its Source | जीवनसत्वे व त्याचे स्त्रोत | सामान्य विज्ञान | General Science : Mpsc Notes

जीवनसत्त्वे (Vitamins) हे शरीराच्या आरोग्यासाठी थोड्या प्रमाणात लागणारे पण महत्त्वाचे पोषक घटक आहेत.

आपल्याला खालील जिवनसत्वाची गरज असते

१.सत्व – के

1. शास्त्रीय नांव – नॅप्थोक्विनान  
2. उपयोग – रक्त गोठण्यास मदत
3. अभावी होणारे आजार – रक्त गोठत नाही
4. स्त्रोत – पालेभाज्या व कोबी

२.सत्व – अ  

1. शास्त्रीय नांव – रेटीनॉल  
2. उपयोग – डोळे व त्वचा यांच्या आरोग्याकरिता
3. अभावी होणारे आजार – त्वचा, रोग व रात आंधळेपणा
4. स्त्रोत – टमाटे, अंडी, यकृत, भाज्या फळे, आवळा, सोयाबीन, मांस

३.सत्व – ब1

1. शास्त्रीय नांव – थायमिन  
2. उपयोग – चेतासंस्थेचे आरोग्य
3. अभावी होणारे आजार – बेरीबेरी
4. स्त्रोत – धन्य, यीस्ट, यकृत,

४.सत्व – ब2

1. शास्त्रीय नांव – रायबोफ्लेविन  
2. उपयोग – चयापचय क्रियेकरिता
3. अभावी होणारे आजार – पेलाग्रा
4. स्त्रोत – अंडी, यकृत, मांस, दूध व शेंगदाणे

५.सत्व – ब3

1. शास्त्रीय नांव – नायसीन
2. उपयोग – त्वचा व केस
3. अभावी होणारे आजार – त्वचारोग व केस पांढरे
4. स्त्रोत – दूध, टमाटे, उस, यीस्ट, अंडी

६.सत्व – ब6  

1. शास्त्रीय नांव – पिरीडॉक्सीन  
2. उपयोग – रक्त संवर्धनाकरिता
3. अभावी होणारे आजार – अॅनामिया
4. स्त्रोत – यकृत व पालेभाज्या

७.सत्व – ब10  

1. शास्त्रीय नांव – फॉलीक  
2. उपयोग – अॅसीडरक्ताचे आरोग्य राखणे
3. अभावी होणारे आजार – अॅनामिया
4. स्त्रोत – यकृत

८.सत्व – क  

1. शास्त्रीय नांव – अॅस्कार्बिक, अॅसीड  
2. उपयोग –  दात व हिरड्यांच्या आरोग्याकरिता    
3. अभावी होणारे आजार – स्कव्हा, हिरड्या सुजणे, हिरड्यांमधून रक्त येणे   
4. स्त्रोत – लिंबुवगाय फळे, टोमॅटो, आवळा, संत्री, मोसंबी इत्यादि

९.सत्व – ड  

1. शास्त्रीय नांव – कॅल्सिफेरॉल  
2. उपयोग – दात, हिरड्या, हाडे व त्वचेचे आरोग्य
3. अभावी होणारे आजार – अस्थिचा मृदुपणा, दंतक्षय व त्वचा रोग
4. स्त्रोत – मासे, कोर्ड लिव्हर, ऑईल, अंडी सूर्याची कोवळी किरणे

१०.सत्व – इ  

• शास्त्रीय नांव – टोकोफेरॉल
• उपयोग – योग्य प्रजननासाठी  
• अभावी होणारे आजार – वांझपणा
• स्त्रोत – अंकुरित कडधान्ये, हिरव्या पालेभाज्या